Khí thải nhà máy là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Tại Việt Nam, lượng khí thải công nghiệp ngày càng tăng, đặt ra thách thức lớn về môi trường. Tìm hiểu trong bài viết này cùng Nhất Tín.
1. Khí thải nhà máy là gì?
Khí thải nhà máy là hỗn hợp các chất khí, hơi và hạt bụi được thải ra môi trường trong quá trình sản xuất, vận hành thiết bị, hoặc đốt nhiên liệu tại các cơ sở công nghiệp. Thành phần của khí thải có thể khác nhau tùy theo loại hình sản xuất, nhưng nhìn chung đều chứa nhiều chất gây ô nhiễm như CO₂, CO, SO₂, NOx, bụi mịn, hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) và một số kim loại nặng.
2. Khí thải nhà máy gồm các chất gì?
Các nhà máy thải ra khí gì? Thành phần của khí thải nhà máy rất đa dạng, phụ thuộc vào loại hình sản xuất, nhiên liệu sử dụng và công nghệ xử lý của từng cơ sở. Tuy nhiên, phần lớn khí thải công nghiệp đều chứa những chất ô nhiễm chính sau:
- Khí cacbon: gồm Carbon monoxide (CO) và Carbon dioxide (CO₂).
- CO là khí không màu, không mùi nhưng rất độc, gây cản trở quá trình vận chuyển oxy trong máu.
- CO₂ là khí nhà kính chủ yếu, góp phần làm gia tăng hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu.
- Oxit lưu huỳnh: chủ yếu là Sulfur dioxide (SO₂) và Sulfur trioxide (SO₃).
- Hai loại khí này hình thành khi đốt cháy nhiên liệu chứa lưu huỳnh (than đá, dầu…).
- Chúng gây mưa axit, ăn mòn kim loại và làm hại hệ sinh thái đất – nước.
- Oxit nitơ: bao gồm Nitric oxide (NO), Nitrogen dioxide (NO₂) và Nitrous oxide (N₂O).
- Nhóm khí này góp phần tạo nên sương mù quang hóa, gây kích ứng hệ hô hấp và phá hủy tầng ozone.
- Bụi mịn: gồm các hạt có kích thước nhỏ như PM₁₀ và PM₂.₅.
- Những hạt này dễ xâm nhập sâu vào phổi, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, viêm phổi, ung thư phổi.
- Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs): bao gồm các khí như dioxin, hydrocacbon, PAH.
- VOCs thường phát sinh từ quá trình sơn, in ấn, hoặc đốt cháy nhiên liệu không hoàn toàn, có thể gây ung thư và rối loạn nội tiết.
- Các chất độc khác: như Hydro sunfua (H₂S) và kim loại nặng (chì, thủy ngân, cadimi…).
- Đây là những chất cực kỳ nguy hại, gây ô nhiễm lâu dài và tích lũy trong cơ thể sinh vật.
3. Thực trạng khí thải nhà máy đáng báo động tại Việt Nam
Khí thải nhà máy tại Việt Nam đang ở mức đáng báo động: các cơ sở công nghiệp và nhà máy nhiệt điện, đặc biệt là nhà máy dùng than, là nguồn phát thải chính các khí độc và hạt mịn, làm tăng nồng độ ô nhiễm không khí ở nhiều khu vực công nghiệp.
Trung bình mức PM₂.₅ cả nước năm 2024 khoảng 28.7 µg/m³, vượt xa khuyến nghị của WHO và gây ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu và báo cáo y tế ước tính hàng chục ngàn ca tử vong mỗi năm liên quan tới ô nhiễm không khí tại Việt Nam, phản ánh gánh nặng bệnh tật do tiếp xúc lâu dài với khí thải công nghiệp.
Thêm vào đó, nhiều khu vực có cụm công nghiệp lớn (Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh, Hải Phòng…) ghi nhận thông số NO₂, PM và VOCs vượt ngưỡng tại một số điểm quan trắc, trong khi việc quan trắc liên tục và thực thi quy chuẩn còn chưa đồng đều — khiến việc kiểm soát khí thải nhà máy trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
4. Tác động của khí thải nhà máy đến môi trường không khí và con người
Khí thải nhà máy là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường, sức khỏe con người:
- Ô nhiễm không khí: Khí thải chứa CO₂, CO, NOx, SO₂, bụi mịn và VOCs làm giảm chất lượng không khí, hình thành sương mù quang hóa, mưa axit và hiệu ứng nhà kính; lan tỏa đến các khu dân cư quanh các khu công nghiệp lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Bình Dương.
- Sức khỏe con người: Hít phải bụi mịn và khí độc lâu dài gây viêm phổi, hen suyễn, bệnh tim mạch, ung thư; VOCs và kim loại nặng tích lũy có thể rối loạn nội tiết, tổn thương gan, thận. WHO ước tính hàng chục ngàn ca tử vong mỗi năm liên quan ô nhiễm không khí, phần lớn từ khí thải công nghiệp.
- Môi trường tự nhiên: SO₂ và NOx tạo mưa axit phá hủy đất, nước, rừng và ao hồ; CO₂ và N₂O làm tăng hiệu ứng nhà kính, thúc đẩy biến đổi khí hậu.
- Kinh tế – xã hội: Ô nhiễm giảm năng suất lao động, tăng chi phí y tế và ảnh hưởng tiêu cực đến các ngành nông nghiệp, du lịch và dịch vụ.
5. Các biện pháp xử lý giảm thiểu tác hại của khí thải nhà máy
Để giảm thiểu tác hại của khí thải, cần có sự chung tay từ doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng với các biện pháp như:
- Ứng dụng công nghệ xử lý khí thải hiện đại: Loại bỏ hoặc giảm thiểu các chất ô nhiễm trước khi thải ra môi trường.
- Trang bị hệ thống lọc và hấp thụ khí độc: Sử dụng túi lọc, lọc tĩnh điện, tháp hấp thụ hoặc than hoạt tính để xử lý bụi mịn và khí độc.
- Áp dụng sản xuất xanh, thân thiện môi trường: Tối ưu quy trình, thay đổi nhiên liệu và cải tiến công nghệ nhằm giảm phát thải ngay từ nguồn.
- Quan trắc khí thải liên tục: Giám sát chất lượng khí thải theo thời gian thực để đánh giá hiệu quả xử lý và đảm bảo tuân thủ các quy chuẩn môi trường.
6. Quan trắc khí thải nhà máy: Yêu cầu bắt buộc và cấp thiết
Việc quan trắc khí thải nhà máy không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo pháp luật mà còn mang tính cấp thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Các nhà máy cần tuân thủ tiêu chuẩn và quy định hiện hành về khí thải công nghiệp, đồng thời áp dụng các giải pháp quan trắc hiện đại để giám sát liên tục, phát hiện sớm các bất thường và đảm bảo khí thải luôn trong giới hạn cho phép.
Nhất Tín cung cấp các hệ thống quan trắc môi trường, đặc biệt là CEMS – quan trắc khí thải liên tục, giúp doanh nghiệp giám sát chính xác, kịp thời xử lý bất thường và đảm bảo tuân thủ quy chuẩn môi trường.
- Đảm bảo pháp lý: Tuân thủ đầy đủ quy chuẩn và thông tư môi trường.
- Thiết bị hiện đại: Cảm biến nhập khẩu từ các hãng quốc tế uy tín, chất lượng, chính xác và bền bỉ.
- Công nghệ 4.0: Giám sát dữ liệu online, cảnh báo tự động, dễ truy xuất báo cáo.
- Hỗ trợ 24/7: Bảo trì, vận hành và xử lý sự cố nhanh chóng.
- Minh bạch và ổn định: Dữ liệu an toàn, đồng bộ với cơ quan quản lý, vận hành liên tục.
Dịch Vụ Quan Trắc Khí Thải Tự Động – Nhất Tín
Khí thải nhà máy là vấn đề cần quan tâm để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc xử lý khí thải, áp dụng sản xuất xanh và quan trắc liên tục sẽ giúp giảm thiểu tác hại hiệu quả. Hệ thống quan trắc khí thải của Nhất Tín đồng hành cùng doanh nghiệp, giúp giám sát và kiểm soát chất lượng khí thải một cách dễ dàng và đáng tin cậy.
